NE ARAMIŞTINIZ ?

THSK BAŞKANLIĞI AŞI ÇALIŞTAYI SONUÇ RAPORU

21 Mart 2016

 

7-9 MART 2016 SAĞLIK BAKANLIĞI AŞI ÇALIŞTAYI

 

AİLE HEKİMLERİ İÇİN BİLGİ NOTU

 

 

HAZIRLAYAN:  
ANKAHED – ANKARA AİLE HEKİMLİĞİ DERNEĞİ

 

YER               :  
Çalıştay, Afyonkarahisar ilinde gerçekleştirilmiştir.

 

KATILIMCILAR    :
Çalıştay, Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Bulaşıcı hastalıklar Başkan Yardımcılığında görev yapan bağışıklama ile ilgili birimler, seçilmiş illerin Halk Sağlığı Müdürlüklerindeki Bulaşıcı Hastalıklar Şube Müdürleri ve soğuk zincir sorumluları, seçilmiş Toplum Sağlığı Merkezlerinden aşı ile ilgili personeller ve aile hekimlerini temsilen ANKAHED – Ankara Aile Hekimleri Derneği adına dört kişi katılmıştır.

 

ÇALIŞTAY’IN AMACI, PROGRAM VE ÇALIŞMA DÜZENİ        :
Çalıştay, bağışıklama hizmetlerinin yürütülmesindeki sorunların değerlendirilmesi, mevcut uygulamalara ek olarak yapılması gereken idari düzenlemeler için fikir alışverişi yapılması, hizmetlerin daha iyi nasıl sunulacağı ile ilgili görüşlerin alınmasını amaçlamıştır.

Çalıştay’da, açılışı takiben yarım gün süresince Bakanlık yetkilileri ve üniversitelerden katılımcılar sunum yapmışlardır. Daha sonra grup çalışmalarına geçilmiştir. Katılımcılar dört gruba ayrılmış, her grup farklı bir konu üzerinde tartışmıştır. Gruplar temel olarak dört konuyu tartışmış olmakla birlikte, konuların birbiriyle bağından dolayı, aslında her grup, her konuyu farklı açıdan değerlendirme şansına sahip olmuştur. Grupların konu başlıkları aşağıdaki gibidir.

1. grup : Rutin aşılama hizmetleri

2. grup: Soğuk zincir

3. grup: Stok yönetimi

4. grup: Göçmen gruplara yönelik bağışıklama hizmetleri

BAĞIŞIKLAMA HİZMETLERİ SUNULURKEN KARŞILAŞILAN SORUNLAR


SOĞUK ZİNCİR ve STOK YÖNETİMİ

Aşı saklama dolaplarının belli bir standartta olmaması

Isı aşımlarında uygulanacak prosedürlerin standardizasyonu

Aşının ASM’lere tesliminde yaşanan soğuk zincir ve eksik teslimat sorunları

Aşıların belirli dönemlerde temininde yaşanan sorunlar (Hepatit A, Kızamık v.s.)

Aşıların TSM’den kaynaklanan eksikliklerinde sevkiyat sorunları

Uzun tatillerde soğuk zincir izleminde yaşanan sorunlar

ASM-TSM dışında yapılan aşıların elektronik kayıtlarının alınamaması

Kayıtların ve formların hala yazılı ve basılı materyalle yapılması (ATS ve Fridge Tag varken, Isı izlem çizelgesinin kullanılması.)

Eğitim eksikliği,

Bağışıklama hizmetlerinin yürütülmesinde motivasyon çok önemlidir.

(Önemli olan işbirliği içinde, yapıcı yaklaşımlarla sorunların çözülmesi.)

 

BAĞIŞIKLAMA HİZMETLERİ SUNULURKEN KARŞILAŞILAN SORUNLAR

 

RUTİN AŞILAMA

Hastanelerde doğumda yapılan Hepatit-B 1. dozunun kayıt alımında yaşanan sorunlar.

TC Kimlik numarası almayan bebeklerin aşı gönderimi

ATS kullanımı ile ilgili eğitimlerin eksikliği

Aşı erteleme seçenekleri içinde lojistik yetersizlik seçeneğinin olmaması

Rutin dışı aşı uygulamalarında kayıt sorunları (Diyaliz hastalarına yapılan aşılar)

 

Aşı öncesi kontrendikasyonlar yönünden hastanın incelenmesindeki standardizasyonu eksiklikleri.

ÇÖZÜM ÖNERİLERİ

SOĞUK ZİNCİR ve STOK YÖNETİMİ

Standart aşı saklama dolaplarının temini (toplu alım veya bireysel)

Soğuk zincir izlemeyle ilgili prosedürleri açıklayan genelge hazırlanması

Lojistik destek TSM’nin görevidir. Uzun tatilleri de göz önüne alarak dağıtım planı yapılmalı.

ASM - TSM dışındaki bütün uygulanan aşıların ATS üzerinden kayıt altına alınması.

AH ve ASE için GBP eğitimlerinin yenilenmesi

Göreve yeni başlayan ASE’larına uyum ve beceri eğitimi verilmesi.

Hepatit-B 1. dozun performans dışına çıkarılması.

Kayıt sisteminde yalan beyana neden olmayacak şekilde seçeneklerin oluşturulması.

Bebek İzlem ve aşı kartlarının bilgilendirme kitapçıklarına dönüştürülüp, geniş kapsamlı bir hale getirilmesi ve annenin gebeliğinden çocuğun ergenliğine kadar bilgilerinin kayıt altına alınabilmesi.

Bağışıklama hizmetlerinin sunumunda tek sorumlu AH ve ASE olmamalı. Aileler de sorumluluk almalı (SGK pirim artışı, çocuk yardımının kesilmesi v.s.)

Bebeklik dâhil, çocukluk, ergenlik ve yetişkin dönemdeki kişilerin aşılanma yeri ASM’dir. Kurumlarla işbirliği içinde idari düzenleme yapılarak aşılama hizmetleri ASM’lere kaydırılmalıdır.

TSM ve ASM görev tanımları farklı ve birbirini bütünleyen kurumlardır.

İyi ve kaliteli hizmet sunmak, maliyet etkin sonuç almak, ancak bu iki kurumun işbirliği ile olur.

 

ÇALIŞTAY’DA ASM DÜZEYİNDE SUNULAN HİZMETLERE YÖNELİK, YAPILAN ÖNERİLER            :

1. Bağışıklama hizmetleri sunulan fiziki mekanlar, hijyen kurallarına uygun, ferah, havadar, yeterli büyüklükte, aşı dolabı yerleşimine uygun, enjeksiyon güvenliği sağlanabilecek ve uygun sıcaklık şartlarında olmalıdır.

2. Uygulayıcıların standart Genişletilmiş Bağışıklama Programı eğitimi almış olmaları gerekmektedir.

3. Aşı uygulama öncesi hastaya bilgilendirme, sorgulama ve fizik muayene mutlaka yapılmalıdır.

4. Aşı kartı yerine, bireysel sağlık karnesi uygulaması yapılmalı ve daha geniş bilgiler aileye verilmelidir.

5. Aşı uygulaması doğru pozisyonda, uygun bölgeye, enjeksiyon güvenliği ve iş güvenliği kurallarına uyularak yapılmalıdır.

6. Aşı sonrası istenmeyen etkilerin bildirimi sağlanmalıdır.

 

 

7. Okul çağındaki çocukların bağışıklama uygulamaları ASM’lerde aile hekimleri tarafından yapılmalıdır. Ancak aşı için ailelere zorunluluk getirilmeli ve okul idaresi aşı kayıtlarını istenen zorunlu belgelerden biri olarak kabul etmelidir. ASM’ler bireysel bağışıklamanın yapılması gereken yerdir. Bunun avantajları;

            a. Endikasyon/Kontrendikasyon kararı ve kontrolü sağlanacaktır.

            b. ASİE takibi sağlıklı yapılacaktır. (Çocuk aşı olunca 15 dak. Kontrol edilmesi, aşı sonrası takip)

            c. Sağlıklı ortamda aşı yapılacaktır. (Okullarda uygun ortam sağlanamamakta, toplu aşı yapılmasında çocuklar reaksiyon verebilmekte)

            d. Rahat bir ortamda çocuk ve aile ile sosyal iletişim sağlanacaktır.

            e. Uygulama hatalarının önüne geçilecektir. (toplu aşı uygulamasında SKT kontrolü atlanabiliyor. Yanlış aşı kullanılabiliyor, mükerrer aşılama yapılabiliyor)

8. Mobil hizmetler sırasında yapılan aşı uygulamalarında olabilecek anafilaksi dahil her türlü sorun için tedbir alınmalı ve aşılama aile hekimi gözetiminde yapılmalıdır.

9. Soğuk zincirin yönetimi için kullanılan bütün malzemelerin aynı standartta olması gerekmektedir. Aşı buzdolapları standart hale gelmelidir.

10. Soğuk zincirin izlenmesinde, ısı izlem çizelgeleri Fridge-tag 2 ve ATS izlemi standart olarak bulunmalıdır.

11. Kullanılan jeneratörler, zaman içinde hepsi otomatik olacak şekilde planlama yapılmalıdır.

12. Buzdolabına ve aşı nakil kaplarına aşı yerleştirirken belirlenen kurallara riayet edilmelidir.

13. Mobil hizmete gidiş ve dönüşte soğuk zincir kurallarına uyum bir kontrol listesi ile kontrol edilmelidir.

14. ASM düzeyinde stok planlama KDS verilerine göre, mevcut stok, zayi, fire ve misafir aşı göz önüne alınarak ATS sistemi üzerinden yapılmalıdır.

15. Aile hekimi Aşı,soğuk zincir ve stok sorumlusu olmalı, ASE ise yardımcısı konumunda olmalıdır.

16. Soğuk zincir kırılmalarında aile hekiminden ceza puanı uygulaması kaldırılmalıdır. Maddi olarak ceza alındığı için puan cezasına gerek yoktur. Soğuk zincir ve imha komisyonlarında aile hekimliği temsilcilerine yer verilmelidir.

17.  ATS stoku ile dolaptaki fiziksel stok eşit olmalıdır. Aile hekiminin kaydına girmiş ancak ATS’den düşümü yapılmamış aşılar tespit edildiğinde, gerekli incelemeler yapılarak, sorumluluğun aile hekiminde görülmesi durumunda ceza puanı verilmelidir.

18. AHBS ve HSBS programlarında ATS sorgu numarasının aşı sorgulama/uygulama ekranlarında görünür hale getirilmesi ve zorunluluk konulması sağlanmalıdır.

19. Aşı tesliminde aşılar TSM tarafından paket olarak teslim edilmelidir. Teslimde ATS’den çıktı alınarak her iki taraf tarafından imzalanarak dosyaya konmalıdır.

20. Yıllık plan dahilinde aşı dağıtımları HSM nakil aracı ile TSM soğuk zincir yetkilileri tarafından ASM’lere kadar yapılmalıdır. Acil ihtiyaçlarda ASM’ler TSM’den aşı nakil kabı ile aşıları almalıdır.

21. Aşıları her düzeyde stok ve soğuk zincir sorumlusu kişiler teslim etmeli ve aynı özelliklerde personel teslim almalıdır.

22. Aşı dolabı hacmi KDS’de kayıtlı nüfus, stok dağıtım periyodu ve bir çocuk başına düşen aşı hacmine göre ve rezerv stok ile ek ihtiyaç stok hacmi dikkate alınarak hesaplanmalıdır.

 

 

 

 

ÇALIŞTAY SONUÇLARI VE DEĞERLENDİRME  :

            1. THSK yetkilileri revize edecekleri yeni Genişletilmiş Bağışıklama Programı ve Soğuk Zincirin Yönetimi Genelgeleri için sahanın görüşünü almış ve bu kapsamda hazırlık yapmayı planlamıştır.

            2. Temel olarak, eğitim eksikliğinin, her aşamadaki personel sirkülâsyonunun, denetim ve değerlendirme eksikliğinin varlığı kabul edilmiştir. Bu konu ile ilgili olarak çalışmalar başlatılacaktır.

            3. Aile hekimleri açısından bakıldığında, HSM ve TSM lerin ortak bir bakış açısıyla AH ve ASE’lere karşı taraf gözüyle baktıkları dikkatlerden kaçmamıştır. Bu durum tarafımızca uygun şekilde kendilerine izah edilmiş, uyumlu ve ortak çalışmanın faydaları, son uygulayıcının aile hekimi olması dolayısıyla taraf değil, ortak olduğumuz ifade edilmiştir.

            4. Bağışıklama hizmetlerine aile hekimi gözünden bakan bir sunum tarafımızca yapılmış ve bu sunum sonrasında daha verimli bir çalışma ortamı sağlanmıştır.

 

Çalıştay genel olarak başarılı bir şekilde sonuçlanmıştır. Sonuç olarak bu tür faaliyetlere katılımın zorunlu olduğu ve donanımlı olarak toplantılara katılmak gerektiği ortay çıkmıştır. Toplantıda aile hekimleri ANKAHED-Ankara Aile Hekimleri Derneği olarak başarı ile temsil edilmiştir.

 

Çalıştay’da yapılan sunum ve fotoğraflar ekte gönderilmektedir.

 

 

Saygılarımızla,


ANKAHED Adına

Dr. Yıldırım BAYAZIT

Dr. Nermin TEKGÜL

Dr. Mustafa KASAP

Dr. Mutlu ÇAKIR