"Beni Türk hekimlerine emanet ediniz."

SERVİKS KANSERİ FARKINDALIK AYI

31 Ocak 2024

Kadınlarda sık görülen bir kanser türü olan rahim ağzı kanserinin (serviks kanseri) tarama yöntemleri sayesinde erken tespit edildiği durumda yüksek oranda tedavi edilebilir olduğu kanıtlanmıştır.

Ocak ayı Rahim Ağzı Kanseri Farkındalık Ayı olarak belirlenmiş olup dünyanın birçok ülkesinde bu ay boyunca hastalığa dikkat çekmek üzere etkinlikler düzenlenmektedir. Ülkemizde de ocak ayı boyunca halkımızı bu konuda bilinçlendirmek için faaliyetler yapılmaktadır.

Dünyada her 2 dakikada 1 kadın bu hastalığa bağlı nedenlerden hayatını kaybetmektedir. Bu nedenle belirli aralıklarla yapılacak jinekolojik muayene ve tetkikler hayati önem arz etmektedir.

Bu kanser türü genel olarak aktif bir cinsel hayata sahip olan kadınlarda görülmektedir ve dünyada kadınlarda meme kanserinden sonra en sık görülen 2. kanser türüdür. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ)’nün açıkladığı verilere göre rahim ağzı kanseri dünyada ortadan kaldırılabilecek ilk kanser türü olabilir. Eğer kız çocuklarının %90’ı aşılanırsa, kadınların %70’i düzenli taranırsa ve rahim ağzı ile ilgili hastalığı olan kadınların %90’ı gerekli tedaviyi alabilirse rahim ağzı kanseri yeryüzünden silinebilir.

Günümüzde rahim ağzı kanseri için en önemli risk faktörü olarak HPV (Human Papilloma Virus) varlığı kabul edilir. Bu virüs kadınlarda siğil ve rahim ağzı kanseri; erkeklerde siğil, anal bölge ve oral bölge kanserleri ile ilişkilidir. Bu nedenle her iki cinsiyete ait bireylere de aşı önerilmektedir. Hastalığın önlenmesi amacıyla HPV’nin en sık kanser, genital siğil yapan tiplerine karşı geliştirilen ve yüksek koruyuculuğa sahip olan aşılar geliştirilmiş. Ülkemizde HPV’nin 6,11,16 ve 18 tiplerine karşı etkili olan Gardasil 4 ve 6,11,16,18,31,33,45,52,58 tiplerine karşı etkili olan Gardasil 9 aşıları bulunmaktadır. Bu iki aşıdan biri tercih edilip eczaneden ücret ödeyerek temin edilir ve hekim gözetiminde üst kolun deltoid bölgesine veya uyluğun üst yan tarafına kas içi enjeksiyon şeklinde uygulanır.

Gardasil 9-13 yaşındaki bireylere 0. ve 6. aylarda 2 doz şeklinde uygulanmalıdır. Eğer 2. doz 6. aydan erken uygulanırsa mutlaka 3. doz gereklidir. 14 yaş ve üzeri bireylere ise aşının 0. 2. ve 6. aylarda 3 doz şeklinde uygulanması önerilir. İkinci doz birinci dozdan en az 1 ay sonra, üçüncü doz ikinci dozdan en az 3 ay sonra uygulanmalıdır. 3 doz Gardasil 4 uygulanan bireylere diğer HPV formlarına karşı da koruyuculuk oluşturmak amacıyla 1 doz ek Gardasil 9 uygulanması önerilmektedir. Ülkemizde konunun uzmanları bu aşının rutin çocukluk çağı aşılama takviminde yer alması gerektiğini ısrarla gündeme getirmektedir.

Başlıca rahim ağzı kanseri risk faktörleri; çok sayıda doğum yapmak, erken yaşta cinsel ilişkiye girmek, çok sayıda partner sahibi olmak, alkol/sigara kullanmak ve cinsel ilişki sırasında korunma yöntemi kullanmamaktır. Kanserden korunma yöntemleri ise her yetişkin kadının Pap Smear testi yaptırması, hekim gözetiminde HPV aşılarını olmak, alkol/sigara kullanmamak, bağışıklık sistemini güçlü tutmak, cinsel ilişki sırasında korunma yöntemi kullanmaya özen göstermektir.

Cinsel aktiviteye başlamış olan kadınlara 21 yaşından itibaren 3 yılda 1 PAP Smear testi, 30 yaşından itibaren 3 yılda 1 PAP Smear testi veya 5 yılda 1 HPV testi ile beraber PAP Smear testi önerilir. Tarama genellikle 65 yaşında sonlandırılır.

Ankara Aile Hekimliği Derneği olarak vatandaşlarımızın tarama ve korunma yöntemleriyle ilgili bilgi almak, kanser tarama merkezlerine yönlendirilmek amacıyla aile hekimlerine başvurmasını önerir, sağlıklı günler dileriz.

Dr. İrem Dilara KAPTAN
ANKAHED Bilim-Eğitim Komisyon Üyesi